Một mẫu xe không người lái thử nghiệm của Argo AI được xây dựng trên mẫu xe Fusion của Ford - Ảnh: Bloomberg.
“Phần kinh doanh trong bạn sẽ không làm những việc này”, Tổng giám đốc (CEO) Jim Hackett của hãng Ford nói trong một cuộc trả lời hãng tin Bloomberg mới đây. Lời thú nhận khiến không ít người “giật mình” này được ông Hackett đưa ra sau khi ông vừa mới ký một thỏa thuận lớn với “kỳ phùng địch thủ” Đức Volkswagen để cùng phát triển xe chạy điện và xe không người lái.
Ngành công nghiệp ôtô toàn cầu đang trải qua những thay đổi chóng mặt, khi các quy định ngày càng ngặt nghèo về bảo vệ môi trường dẫn tới xu hướng xe chạy điện. Cùng với đó là những bước đột phá trong công nghệ xe không người lái mở ra tiềm năng thay đổi cách di chuyển của con người. Thực tế này buộc các hãng xe phải cân bằng giữa một bên là cạnh tranh với đối thủ và một bên là sự tồn tại của chính mình.
“Phần lãnh đạo trong bạn buộc bạn phải làm những việc như vậy”, ông Hackett nói thêm về thỏa thuận hợp tác giữa Ford với Volkswagen. “Bạn phải đầu tư vào những thứ còn bấp bênh, trước khi người khác sẵn sàng, vì một khi họ đã sẵn sàng, bạn không thể nào bắt kịp được”.
Từ đối thủ thành đối tác
Theo thỏa thuận, Ford sẽ phát triển xe chạy điện trên một nền tảng của Volkswagen, còn hãng xe Đức sẽ rót 2,6 tỷ USD vào công ty con chuyên về xe tự lái Argo AI thuộc hãng xe Mỹ. Vụ rót vốn này định giá Argo AI ở mức 7,25 tỷ USD.
“Cuộc chơi này sẽ thay đổi, nên tính kinh tế dựa trên quy mô sẽ là vấn đề rất quan trọng”, CEO Herbert Diess của Volkswagen phát biểu tại một cuộc họp báo sau khi ký thỏa thuận với Ford. “Chia sẻ công nghệ và sử dụng các tiêu chuẩn sẽ đóng vai trò lớn trong thành công tương lai”.
Ford và Volkswagen vốn là đối thủ của nhau kể từ khi hãng xe Đức ra đời trước Chiến tranh Thế giới lần thứ hai. Nhưng cuộc cách mạng xe chạy điện và xe tự lái trong ngành công nghiệp ôtô toàn cầu đòi hỏi mỗi hãng phải có những công cụ hoàn toàn khác với những gì mà họ đã dành phần lớn thời gian để mài giũa trong thế kỷ qua. Cuộc cách mạng này không phải chỉ là chuyện chế tạo ra động cơ mạnh hơn hay vỏ xe chắc chắn hơn.
Thỏa thuận hợp tác giữa Ford và Volkswagen là một sự đặt cược vào kỷ nguyên đang tới của xe chạy điện và xe tự lái, một kỷ nguyên sẽ đưa đến những phương pháp mới trong cạnh tranh, quảng cáo và lên kế hoạch. Và dĩ nhiên, việc bước vào kỷ nguyên này sẽ tiêu tốn của các hãng xe rất, rất nhiều tiền.
Kết quả của thỏa thuận trên sẽ là một sản phẩm xe hơi chạy điện mới từ Ford vào năm 2023, và Argo AI sẽ cùng với mảng xe tự lái của Audi - một thương hiệu con của Volkswagen - triển khai thử nghiệm xe tự lái tại châu Âu trong năm tới. Nhưng về thực chất, thỏa thuận này nhằm mục đích đảm bảo sự tồn tại của cả hai công ty trong tương lai.
“Họ đang nhìn vào dài hạn hơn”, nhà phân tích Stephanie Brinley thuộc IHS Markit nhận xét. “Những bước đi này không phải để cho năm 2025, mà để đảm bảo hai công ty này thực sự sẵn sàng và đủ khả năng cho năm 2030 và 2040, và xa hơn nữa”.
Việc điện hóa xe sẽ tiêu tốn của các hãng sản xuất ôtô số tiền 225 tỷ USD trong thời gian từ nay đến năm 2023, tương đương tổng vốn đầu tư cơ bản và nghiên cứu-phát triển (R&D) của ngành công nghiệp ôtô toàn cầu mỗi năm - theo ước tính của công ty tư vấn AlixPartners. Ngoài ra, xe tự lái được cho là sẽ tiêu tốn thêm khoản đầu tư 85 tỷ USD trong thời gian từ nay đến hết năm 2025.
Thỏa thuận hợp tác giữa Ford và Volkswagen cho thấy một số hãng đang vào cuộc với tinh thần quyết liệt hơn so với các hãng khác.
Cho đến nay, người mua vẫn chưa thực sự mặn mà với xe điện. Giá xe cao, hạ tầng xạc xe còn thiếu, và - ngoại trừ những mẫu xe bắt mắt của Tesla - hình thức có phần “dị” của các mẫu xe điện khác là những lý do khiến xe điện khó bán.
Tương tự, công nghệ xe tự lái được cho là phải mất nhiều năm nữa mới mang lại hiệu quả kinh tế cho các hãng xe, và người sử dụng xe hiện nay vẫn còn ngại giao vô-lăng cho trí tuệ nhân tạo.
Tuy nhiên, thói quen của người tiêu dùng đang thay đổi, ngày càng có nhiều người giảm phụ thuộc vào việc sở hữu xe hơi, và thay vào đó tăng dùng các ứng dụng, xe đạp điện, xe máy điện… để đáp ứng ứng nhu cầu đi lại của bản thân. Trên thực tế, những tập đoàn lớn như Alphabet, Amazon và Apple đã gây đảo lộn trong các ngành công nghiệp từ điện thoại, máy ảnh tới TV. Điều này khiến các hãng xe lo ngại rằng họ sẽ là “nạn nhân” tiếp theo của sự thay đổi, bởi xe hơi ngày càng phụ thuộc vào công nghệ cao và phần mềm.
Quyết định chính xác của GM
Ông Jim Farley, Giám đốc phụ trách kinh doanh mới, công nghệ và chiến lược của Ford, nói rằng thỏa thuận hợp tác với Volkswagen không chỉ nhằm mục đích cắt giảm chi phí. Sự hợp tác này có thể giúp đẩy nhanh hành trình của mỗi hãng xe đi qua giai đoạn “sa mạc lợi nhuận” trong kỷ nguyên của xe điện và xe không người lái.
“Thỏa thuận này không chỉ nhằm mang lại hiệu quả vốn, mà còn là đòn bẩy cho tỷ suất lợi nhuận của chúng tôi, đặc biệt là ở một thị trường như châu Âu”, ông Farley phát biểu.
Các hãng xe khác cũng đang cố gắng làm mới mình. General Motors (GM) chi 581 triệu USD mua lại công ty khởi nghiệp (startup) xe không người lái Cruise vào năm 2016, và quyết định này được đánh giá là chính xác. Sau vụ thâu tóm, GM đã thu hút được ba khoản đầu tư lớn từ bên ngoài vào Cruise, với tổng trị giá 6,15 tỷ USD. Đến tháng 5 năm nay, GM Cruise được định giá ở mức 19 tỷ USD khi được T. Rowe Price Associates rót vốn. Trước đó, công ty này đã nhận vốn từ Honda và Vision Fund của SoftBank.
Việc Volkswagen hậu thuẫn Argo AI - bằng 1 tỷ USD tiền mặt và thêm 1,6 tỷ USD giá trị của bộ phận xe không người lái Autonomous Intelligent Driving - cũng sẽ đưa công ty này đi theo hướng thu hút vốn đầu tư từ bên ngoài.
Fiat Chrysler đã thử tiếp cận với công nghệ xe chạy điện bằng một vụ sáp nhập với Renault, nhưng thương vụ bất thành. Mặc dù vậy, Chủ tịch của Fiat Chrysler, ông John Elkann nói rằng đây vẫn là một “hành động dũng cảm” của hãng.
Liên minh Renault-Nissan-Mitsubishi Alliance thì đang có nguy cơ đổ vỡ do những rắc rối từ việc cựu CEO Carlos Ghosn bị bắt vì sai phạm tài chính. Nguy cơ đổ vỡ xuất hiện đúng vào lúc sự hợp tác là cần thiết hơn bao giờ hết trong lịch sử 2 thập kỷ của liên minh này.
Việc thiếu một chiến lược quyết đoán về xe điện đã khiến CEO Harlad Kureger của BMW không được trao thêm nhiệm kỳ điều hành thứ hai. Hội đồng Quản trị của hãng không thể đoàn kết vì những tranh cãi xung quanh sự thiếu vắng chiến lược này.
Bên phía Daimler, tân CEO Ola Kaellenius sẽ phải tận dụng tối đa mọi kỹ năng lãnh đạo để chèo lái hãng, sau khi nhà sản xuất của thương hiệu Mercedes-Benz đã 4 lần đưa ra cảnh báo về lợi nhuận chỉ trong vòng một năm.
Trong lúc cả hai bên cùng gặp khó, BMW và Daimler mới đây đã công bố hợp tác trong một dự án xe tự lái, dự kiến sẽ chạy thử nghiệm trên đường vào năm 2024.
Trong một cuộc trả lời phỏng vấn chung với CEO của Ford, CEO Diess của Volkswagen nói rằng việc xây dựng một bộ phần mềm cho xe không người lái có thể tiêu tốn vài tỷ USD, và việc duy trì bộ phần mềm đó sẽ tốn thêm vài tỷ USD mỗi năm.
“Chúng tôi sẽ gặp phải vấn đề nguồn lực” nếu không có sự hỗ trợ của các mối quan hệ đối tác kinh doanh, ông Diess nói. “Bởi vì công việc này thực sự tốn kém”.